- Poniedziałek - Piątek : 09:00 - 17:00
Wynagrodzenia idą dwudziestego, składki zaraz po nich, a największy kontrahent płaci po sześćdziesięciu dniach. Firma ma pełny portfel zleceń i pustawe konto. Kredyt obrotowy powstał dokładnie do takich sytuacji. Finansuje to, co firma zużywa i odtwarza w normalnym cyklu sprzedaży, a nie to, co zostaje w niej na lata.
Przedsiębiorcy rzadko dzwonią do nas po samą definicję. Pytają, na co konkretnie wolno wydać te pieniądze i czy bank to sprawdzi. Odpowiedź na jedno i drugie siedzi w umowie, w zdaniu o celu kredytu. Od niego zależy, czy zapłacisz z kredytu obrotowego zaległe składki, czy usłyszysz, że do tego służy inny produkt.
Kredyt obrotowy to finansowanie firmowe przeznaczone na bieżącą działalność, czyli na wydatki, które przedsiębiorstwo ponosi i odzyskuje w ramach zwykłego cyklu sprzedaży. Bank oddaje środki do dyspozycji na ustalony w umowie cel, a firma zwraca je z odsetkami w umówionych terminach.
Podstawa jest ta sama co przy każdym innym kredycie. Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe bank zobowiązuje się oddać kredytobiorcy kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się korzystać z niej na warunkach określonych w umowie. Od tych trzech słów o ustalonym celu zależy później całe rozliczenie.
Odróżnij od razu nazwę handlową od kategorii prawnej. Kredyt obrotowy nie jest osobnym typem umowy w Prawie bankowym, tylko sposobem opisania przeznaczenia środków. Banki nazywają go różnie i pakują w różne formy, a szczegóły znajdziesz na stronie oferty kredytu obrotowego dla firm. Prawnie liczy się to, co wpiszecie do umowy jako cel.
Kapitał obrotowy to pieniądze firmy zamrożone w zapasach i w niezapłaconych fakturach, pomniejszone o to, co sam jesteś winien dostawcom. Im dłużej klienci płacą i im więcej towaru leży w magazynie, tym więcej gotówki firma trzyma poza kontem.
Kredyt obrotowy zasypuje dokładnie tę dziurę między tym, kiedy płacisz Ty, a tym, kiedy płacą Tobie. Dlatego przy wniosku analityk pyta o rotację zapasów i terminy płatności kontrahentów, nie tylko o sam obrót.
Pomaga tu definicja z rachunkowości, bo ustawa zalicza do aktywów obrotowych składniki, które firma zużyje albo upłynni w ciągu dwunastu miesięcy od dnia bilansowego.
To wygodny test roboczy. Jeśli wydatek zwróci się w tym okresie, prawie na pewno mieści się w celu obrotowym.
Na każdy wydatek mieszczący się w normalnym cyklu działalności: zakup towaru i materiałów, zapłatę dostawcom, wynagrodzenia, składki ZUS, podatki, czynsz, media, paliwo, ubezpieczenia oraz koszty realizacji kontraktu ponoszone przed otrzymaniem zapłaty.
To najczęstsze i najłatwiejsze do uzasadnienia przeznaczenie. Handel kupuje towar, produkcja surowiec, usługi materiały i podwykonawców. Dokument potwierdzający masz z automatu, czy to fakturę zakupową, czy umowę z dostawcą.
Tu też najprościej pokazać bankowi sens finansowania. Kupujesz partię towaru z rabatem za większy wolumen, sprzedajesz ją w ciągu kwartału i spłacasz. Analityk widzi wtedy zamknięty cykl, od zakupu do spłaty.
Pensje, czynsz, leasing operacyjny sprzętu, media, abonamenty, ubezpieczenia i paliwo należą do celu obrotowego bez dyskusji. Wszystkie wracają co miesiąc i żadnego nie da się przesunąć bez konsekwencji.
Z jednym zastrzeżeniem. Kredyt obrotowy pokrywa przejściową lukę, a nie trwałą różnicę między kosztami a przychodami. Jeśli firma dokłada do każdego miesiąca, finansowanie bieżące tylko odsunie problem w czasie. Przy odnowieniu limitu bank tę tendencję i tak zobaczy w rachunku wyników.
Co do zasady tak, bo zobowiązania publicznoprawne są normalnym kosztem prowadzenia działalności. Bieżące składki i zaliczki na podatek mieszczą się w celu obrotowym tak samo jak wynagrodzenia, od których się je nalicza.
Inaczej wygląda sytuacja z zaległościami. Zaległe składki albo zajęta przez urząd wierzytelność mówią bankowi o kondycji firmy więcej niż zwykły wydatek i ważą przy ocenie zdolności kredytowej z art. 70 Prawa bankowego. Część banków wprost wyłącza spłatę zaległości z celu obrotowego, część finansuje ją warunkowo, po przedstawieniu zaświadczeń albo układu ratalnego. Jednej odpowiedzi na cały rynek tu nie ma. Z zaległościami w ZUS i US da się rozmawiać o finansowaniu, ale zapytaj o to na etapie wniosku, a nie po wypłacie środków.
Trzeci częsty powód to skok skali. Wygrywasz przetarg, dostajesz duże zamówienie albo wchodzisz w sezon, więc musisz zapłacić za materiał i ludzi, zanim wystawisz fakturę. Firma zarabia, a przez kilka tygodni nie ma z czego płacić.
Od tego, czy luka wraca cyklicznie, czy zdarza się raz, zależy forma finansowania. Przy jednorazowym wydatku, który potrafisz nazwać i wycenić, sensowniejszy bywa kredyt w ratach. Przy powtarzalnych wahaniach limit odnawialny.
Wydatków, które zostają w firmie na dłużej niż jeden cykl, oraz operacji czysto finansowych. W praktyce chodzi o zakup środków trwałych, nieruchomości, spłatę innych kredytów i wypłatę pieniędzy dla właściciela lub wspólników.
O kwalifikacji decyduje to, jak długo wydatek zostaje w firmie. Towar, który sprzedasz za dwa miesiące, to obrót. Maszyna, która będzie pracować pięć lat, to inwestycja, choćby kosztowała tyle samo co miesięczne zatowarowanie.
Okresy spłaty i zabezpieczenia bank dobiera do tego, jak długo wydatek pracuje na siebie. Finansowanie maszyny krótkim kredytem obrotowym oznaczałoby raty spłacane szybciej, niż sprzęt zdąży zarobić. Planujesz zakup sprzętu, hali albo floty? Sięgnij po kredyt inwestycyjny albo leasing.
Drobne wyposażenie, remont wynajętego lokalu czy licencje na oprogramowanie każdy bank kwalifikuje po swojemu. Ustal to przed podpisaniem umowy, bo później decyduje już tylko zapis o celu.
Kredyt obrotowy nie służy do gaszenia innego kredytu. Do tego są konsolidacja i refinansowanie, produkty z osobną analizą i osobnym celem w umowie. Jeśli wydasz środki obrotowe na spłatę zadłużenia, bank potraktuje to jako niezgodność z celem, nawet gdybyś finansowo wyszedł na tym lepiej.
Podobnie z wypłatą dla siebie. Pieniądze z kredytu firmowego mają pracować w firmie, więc przelew na prywatne konto właściciela czy dywidenda dla wspólników nie mieszczą się w celu obrotowym. Bank ocenia zdolność firmy do spłaty z jej działalności operacyjnej, więc pieniądze mają w tej działalności zostać.
Bank robi to na dwa sposoby, przez zapis o celu w umowie i przez prawo do żądania dokumentów. Art. 74 Prawa bankowego zobowiązuje kredytobiorcę do przedstawienia na żądanie banku informacji i dokumentów niezbędnych do oceny jego sytuacji finansowej i gospodarczej oraz umożliwiających kontrolę wykorzystania i spłaty kredytu.
Przy finansowaniu obrotowym cel bywa opisany szeroko, na przykład jako finansowanie bieżącej działalności gospodarczej. Szeroko nie znaczy dowolnie. Katalog dopuszczalnych wydatków i wyłączenia znajdziesz w samej umowie oraz w regulaminie kredytowania, więc przeczytaj oba, zanim podpiszesz.
Zakres kontroli zależy od formy i kwoty. Przy limicie w rachunku bieżącym bank zwykle patrzy na obroty na koncie, bo one same pokazują, na co idą pieniądze. Przy kredycie wypłacanym w transzach na konkretne cele częściej pojawia się wymóg przedstawienia faktur albo umów z dostawcami przed uruchomieniem kolejnej transzy. Kontrola obejmuje cały okres kredytowania.
Konsekwencje opisuje art. 75 Prawa bankowego. W razie niedotrzymania przez kredytobiorcę warunków udzielenia kredytu albo utraty zdolności kredytowej bank może obniżyć kwotę kredytu lub wypowiedzieć umowę. Termin wypowiedzenia wynosi 30 dni, chyba że strony ustaliły w umowie dłuższy, a przy zagrożeniu upadłością kredytobiorcy skraca się do 7 dni.
W praktyce banki rzadko sięgają po wypowiedzenie od razu, zwłaszcza gdy firma spłaca raty terminowo. Ryzyko jednak istnieje, a sprawdzanie go na własnej firmie wychodzi drogo. Jeśli potrzeby firmy zmieniły się po podpisaniu umowy, rozmowa z bankiem o aneksie kosztuje mniej niż cicha zmiana przeznaczenia środków.
Potrzebujesz mniej więcej tyle, ile wynosi luka gotówkowa między zapłatą dostawcy a wpływem od klienta, plus zapas na opóźnienia. Kwota wzięta z sufitu kosztuje więcej w odsetkach i słabiej wypada w analizie niż potrzeba policzona z rozliczeń.
Weź trzy liczby ze swoich rozliczeń. Ile dni towar leży u Ciebie w magazynie, ile dni klienci płacą po wystawieniu faktury i ile dni kredytu kupieckiego daje Ci dostawca. Pierwsze dwie dodaj, trzecią odejmij. Wynik to liczba dni, przez które firma finansuje działalność z własnej kieszeni.
Przemnóż tę liczbę przez średni dzienny koszt operacyjny, a dostaniesz przybliżoną potrzebę obrotową. To nie jest formuła z podręcznika, raczej punkt wyjścia do rozmowy. Ale zmienia charakter wniosku. Zamiast prosić o okrągłą kwotę, pokazujesz mechanizm, z którego ona wynika.
Nazwij najpierw wydatek, potem wybierz formę. Jednorazowe zatowarowanie przed sezonem obsłuży kredyt w ratach z ustalonym harmonogramem. Powtarzalne, nieregularne luki płynności lepiej pokryje limit odnawialny, przy którym odsetki naliczają się tylko od wykorzystanej części.
Bank i tak zapyta o jedno i drugie. Staż działalności, regularność wpływów, brak zaległości w ZUS i US oraz forma zabezpieczenia ważą w decyzji więcej niż sam wybór wariantu.
Na starcie jest trudniej, bo bank ocenia zdolność kredytową na podstawie dotychczasowych wyników firmy, a tych jeszcze nie ma. Część banków wymaga pełnego roku rozliczeń, część rozmawia po kilku miesiącach przy odpowiednich wpływach na rachunek. Decyzja zależy od indywidualnej oceny, a nowa firma częściej dostaje niższy limit albo mocniejsze zabezpieczenie niż odmowę.
Zapłacone odsetki od kredytu zaciągniętego na cele firmowe co do zasady stanowią koszt uzyskania przychodu. Spłata samego kapitału kosztem nie jest, a odsetki naliczone, lecz niezapłacone, nie zaliczają się do kosztów, co wynika z art. 23 ust. 1 pkt 8 lit. a oraz pkt 32 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Szczegóły rozliczenia w konkretnej firmie potwierdź z księgowym.
Może sprawdzić, bo art. 74 Prawa bankowego daje mu prawo żądania dokumentów umożliwiających kontrolę wykorzystania kredytu. Przy limicie w rachunku bieżącym częściej wystarcza analiza obrotów na koncie, przy transzach na konkretne cele faktury bywają wymagane przed uruchomieniem kolejnej wypłaty. Zakres kontroli wynika z umowy i regulaminu.
Nie, spłata innych zobowiązań finansowych nie mieści się w celu obrotowym. Do przeniesienia lub połączenia zobowiązań służą refinansowanie i konsolidacja firmowa, z własną analizą i własnym zapisem celu w umowie. Jeśli wykorzystasz w ten sposób środki obrotowe, bank potraktuje to jako niedotrzymanie warunków umowy.
Odezwij się do banku, zanim wydasz pieniądze inaczej, niż przewiduje umowa. Zmianę celu albo kwoty da się zwykle załatwić aneksem, czasem przy okazji odnowienia limitu. Ciche przesunięcie środków na inny cel kończy się zwykle rozmową o art. 75.
